NBA All star maçında, her iki takımın uzunlarını görünce insan ister istemez 90lardaki uzunları düşünmeden, özlemeden edemiyor. Aman ha yanlış anlaşılmasın Dwight Howard, Andrew Bynum, Roy Hibbert, Marc Gasol'den oluşan uzun rotasyonu tabi ki göz alıcı nitelikte. Yine de 90lara damga vurmuş Hakeem Olajuwon, Shaquille O'neal, Patrick Ewing, Alonzo Mourning, David Robinson, Dikembe Mutombo'yu ( gerçi Mutombo o kadar uzun süre oynadı ki hem 90lara hem 2000lere damga vuran uzunlardan biri sayılabilir!) hasretle anmamak mümkün değil. Siz sormadan ben söyleyeyim Nowitzki dahil diğer 4 numaraları saymadım zira bu oyuncular boyut olarak uzun olsa da parke üzerinde içlerine “kısa” kaçmış gibi ya dış şut ağırlıklı ya da yüzü dönük, dribling üzerinden oynuyorlar.
Asıl önemli mevzu dünyadaki uzun profilinin 20 yıl içerisinde nasıl değiştiğidir. Eskiden neredeyse her uzunun standart özelliği olan sırtı dönük hücum etme, günümüzde mumla aranan, görülünce en “kazma” uzuna dahi NBA'in parıltılı dünyasının kapılarını açan bir olguya dönüştü. Gerçi yıllardır söylenen “2.13'ün üstündeyseniz ve koşarken sakız çiğneyebiliyorsanız NBA'de oynayabilirsiniz” sözünü düşününce NBA takımlarının uzun oyuncu arayışlarının ne kadar trajikomik olaylara sebebiyet verdiğini hatırlayabilirsiniz (düşünsenize bir zamanlar Frederic Weis'ı bile NBA parkelerinde gördü bu gözler!). Bunun yanında eskiden uzunlarda aranan belki de bir numaralı özellik olan gücün yerini günümüzde hız ve çabuk ayaklar almış durumda. Yukarıda saydığım eski tip uzunları parkelerden alıp çok rahat amerikan güreşi ringlerine koyabilirdiniz (Hatta bazıları abartıp bu aksiyonu gerçekleştirmişti). Günümüz uzunlarında ise ilk bakılan özellikler genelde hızı, çabuk ayakları ve fazla olmasa dahi belli bir standardı yakalamış pas özelliği.
Peki bu değişimin sebepleri nelerdir? Parkeye çıktığı zaman “analar ne yiğitler doğuruyor” dedirten Mourninglerin, iri cüssesinin aksine balerin edasıyla yaptığı dream-shake'lerle bizi bizden alan Olajuwonların, potaları kıran Shaqların, boyalı alanı rakip kısalar için korku tüneline çeviren Mutomboların yerini nasıl oldu da Gasoller, Hibbertlar, Griffinler aldı.
Bu sorunun birden çok cevabı var ama ilk söyleyebileceğimiz şey oyunun hızlandığıdır. Evet artık basketbol çok daha hızlı oynanıyor. Üstüne üstlük oyuncular çok daha atletik. Bu durumda uzununuz sırtını dönüp -shaq'ın gençliği misali- aheste aheste potaya yaklaşma fırsatı bulamıyor zira yardımlar çok çabuk geliyor, yardım rotasyonları çok daha hızlı hareket ediyor. Sonuç ise uzun oyuncunuzun yapacağı top kaybı, rakibin ultra atletik kanat adamının fast break sonunda potanızı sökmek istercesine vurduğu smaç oluyor.
Bir diğer neden ise uzun oyuncu yetiştirmenin zor olması diyebiliriz. Etkili bir uzunun tam anlamıyla verim vermesi, oyunun ince ayrıntılarını öğrenmesi, vücut koordinasyonunu tam anlamıyla sağlaması uzun bir süre alıyor. Bu uzun süreleri göze alamayan koçların da etkisiyle ortaya atletik ama son derece ham, boyalı alan fundamentali gelişmemiş oyuncular yetişiyor (Aklıma ilk gelenler Javale McGee, Tyrus Thomas. Bu liste uzar gider zira neredeyse her takımda bu tür uzunlar mevcut).
İşin mali boyutuna bakarsak kısa oyuncuların, pazarlama konusunda uzun oyunculardan çok daha uygun olması dolaylı da olsa uzun oyuncuların yetişmesine engel teşkil ediyor. Günlük yaşantımızda da sıklıkla gördüğümüz bir enstantanedir; tek pota bir maçta çocuklar hep Kobe, Lebron, Wade olmak ister. Aslında çocuklara da şaşırmamak lazım, en estetik hareketi pota kırmak olan Shaq mı yoksa her maçta havalarda uçan Lebron mu daha çekici? Bu durumda hem altyapılarda hem de NBA'e geldiğinde kısa oyunculara gösterilen ilgi ve ihtimam çok daha fazla oluyor.
90larda NBA'de başarının formülü ya iyi uzunlar ya da Michael Jordan'dı. Günümüzde ise bunun yerini etkili kısalar aldı. Artık -pota altındaki- uzunlardan maksimum beklenti maç başına 8-10 ribaunt, 1-2 blok ve kısaların içeri drivelarını kolaylaştıracak etkili perdelemelerden ileri gidemiyor. Gerçi bu kadar çok farklı etmenin oluşturduğu bir oyunda, anlayış ve karakteristiğin de zamanla değişmesi muhakkak. Hem dememişler mi değişmeyen tek şey değişimin kendisidir diye. Yani gün gelecek ve biz yine sahada tozu dumana katan, boyalı alanı yasak bölge ilan eden ve oyunun asli unsuru olan uzunları izleyeceğiz.
Asıl önemli mevzu dünyadaki uzun profilinin 20 yıl içerisinde nasıl değiştiğidir. Eskiden neredeyse her uzunun standart özelliği olan sırtı dönük hücum etme, günümüzde mumla aranan, görülünce en “kazma” uzuna dahi NBA'in parıltılı dünyasının kapılarını açan bir olguya dönüştü. Gerçi yıllardır söylenen “2.13'ün üstündeyseniz ve koşarken sakız çiğneyebiliyorsanız NBA'de oynayabilirsiniz” sözünü düşününce NBA takımlarının uzun oyuncu arayışlarının ne kadar trajikomik olaylara sebebiyet verdiğini hatırlayabilirsiniz (düşünsenize bir zamanlar Frederic Weis'ı bile NBA parkelerinde gördü bu gözler!). Bunun yanında eskiden uzunlarda aranan belki de bir numaralı özellik olan gücün yerini günümüzde hız ve çabuk ayaklar almış durumda. Yukarıda saydığım eski tip uzunları parkelerden alıp çok rahat amerikan güreşi ringlerine koyabilirdiniz (Hatta bazıları abartıp bu aksiyonu gerçekleştirmişti). Günümüz uzunlarında ise ilk bakılan özellikler genelde hızı, çabuk ayakları ve fazla olmasa dahi belli bir standardı yakalamış pas özelliği.
Peki bu değişimin sebepleri nelerdir? Parkeye çıktığı zaman “analar ne yiğitler doğuruyor” dedirten Mourninglerin, iri cüssesinin aksine balerin edasıyla yaptığı dream-shake'lerle bizi bizden alan Olajuwonların, potaları kıran Shaqların, boyalı alanı rakip kısalar için korku tüneline çeviren Mutomboların yerini nasıl oldu da Gasoller, Hibbertlar, Griffinler aldı.
Bu sorunun birden çok cevabı var ama ilk söyleyebileceğimiz şey oyunun hızlandığıdır. Evet artık basketbol çok daha hızlı oynanıyor. Üstüne üstlük oyuncular çok daha atletik. Bu durumda uzununuz sırtını dönüp -shaq'ın gençliği misali- aheste aheste potaya yaklaşma fırsatı bulamıyor zira yardımlar çok çabuk geliyor, yardım rotasyonları çok daha hızlı hareket ediyor. Sonuç ise uzun oyuncunuzun yapacağı top kaybı, rakibin ultra atletik kanat adamının fast break sonunda potanızı sökmek istercesine vurduğu smaç oluyor.
Bir diğer neden ise uzun oyuncu yetiştirmenin zor olması diyebiliriz. Etkili bir uzunun tam anlamıyla verim vermesi, oyunun ince ayrıntılarını öğrenmesi, vücut koordinasyonunu tam anlamıyla sağlaması uzun bir süre alıyor. Bu uzun süreleri göze alamayan koçların da etkisiyle ortaya atletik ama son derece ham, boyalı alan fundamentali gelişmemiş oyuncular yetişiyor (Aklıma ilk gelenler Javale McGee, Tyrus Thomas. Bu liste uzar gider zira neredeyse her takımda bu tür uzunlar mevcut).
İşin mali boyutuna bakarsak kısa oyuncuların, pazarlama konusunda uzun oyunculardan çok daha uygun olması dolaylı da olsa uzun oyuncuların yetişmesine engel teşkil ediyor. Günlük yaşantımızda da sıklıkla gördüğümüz bir enstantanedir; tek pota bir maçta çocuklar hep Kobe, Lebron, Wade olmak ister. Aslında çocuklara da şaşırmamak lazım, en estetik hareketi pota kırmak olan Shaq mı yoksa her maçta havalarda uçan Lebron mu daha çekici? Bu durumda hem altyapılarda hem de NBA'e geldiğinde kısa oyunculara gösterilen ilgi ve ihtimam çok daha fazla oluyor.
90larda NBA'de başarının formülü ya iyi uzunlar ya da Michael Jordan'dı. Günümüzde ise bunun yerini etkili kısalar aldı. Artık -pota altındaki- uzunlardan maksimum beklenti maç başına 8-10 ribaunt, 1-2 blok ve kısaların içeri drivelarını kolaylaştıracak etkili perdelemelerden ileri gidemiyor. Gerçi bu kadar çok farklı etmenin oluşturduğu bir oyunda, anlayış ve karakteristiğin de zamanla değişmesi muhakkak. Hem dememişler mi değişmeyen tek şey değişimin kendisidir diye. Yani gün gelecek ve biz yine sahada tozu dumana katan, boyalı alanı yasak bölge ilan eden ve oyunun asli unsuru olan uzunları izleyeceğiz.
